Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia (TAC) (Nederlands: Verdrag inzake Vriendschap en Samenwerking in Zuidoost-Azië) is een van de belangrijkste juridische en normatieve instrumenten van de Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). Het verdrag werd op 24 februari 1976 ondertekend tijdens de eerste ASEAN-top in Bali (Indonesië) door de vijf oorspronkelijke ASEAN-lidstaten: Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Thailand.
Het TAC bouwt voort op de Bangkok Declaration uit 1967, waarmee ASEAN werd opgericht. Waar de Bangkok Declaration de oprichting van de organisatie markeerde, legt het TAC de fundamentele gedragsregels vast voor de onderlinge betrekkingen tussen de lidstaten. Het verdrag heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een van de belangrijkste pijlers van de politieke en veiligheidsarchitectuur van ASEAN.
Zoekt u verdieping op dit onderwerp? Bekijk ons opleidingsaanbod!
Utrecht Business School is de business school voor management executives en business leaders in Nederland. Wij leiden onze deelnemers op tot zwaardere professionals en bereiden ze, middels post-initieel onderwijs en certificering, voor op een volgende carrièrestap. Lees meer →
Doel van het verdrag
Het TAC heeft als doel de vrede, stabiliteit en samenwerking in Zuidoost-Azië te bevorderen door een gemeenschappelijk normatief kader vast te leggen voor de betrekkingen tussen staten. Het verdrag richt zich niet op collectieve verdediging of militaire samenwerking, maar op het voorkomen van escalatie door diplomatie, wederzijds respect en vreedzame geschillenbeslechting.
Daarmee onderscheidt het TAC zich van defensieallianties zoals de NAVO. Het verdrag bevat geen verplichtingen tot militaire bijstand en kent evenmin handhavingsmechanismen of sancties. De werking berust voornamelijk op politieke betrokkenheid, wederzijds vertrouwen en diplomatieke samenwerking.
De zes fundamentele beginselen
Artikel 2 van het TAC bevat zes fundamentele beginselen die richting geven aan de onderlinge relaties tussen de verdragsluitende partijen:
- wederzijds respect voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit, gelijkheid, territoriale integriteit en nationale identiteit van alle staten;
- het recht van iedere staat om vrij van externe inmenging, ondermijning of dwang zijn eigen nationale bestaan vorm te geven;
- niet-inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van andere staten;
- vreedzame beslechting van geschillen;
- afzien van de dreiging met of het gebruik van geweld;
- bevordering van effectieve samenwerking tussen de verdragsluitende partijen.
Deze beginselen vormen nog steeds een belangrijk onderdeel van de diplomatieke werkwijze van ASEAN en worden vaak geassocieerd met de zogenoemde ASEAN Way. Dit bestuursmodel kenmerkt zich door consensus, overleg, geleidelijke besluitvorming en respect voor nationale soevereiniteit.
Het TAC heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de institutionalisering van vreedzame betrekkingen tussen de ASEAN-lidstaten. Sinds de ondertekening hebben zich geen gewapende conflicten tussen ASEAN-lidstaten voorgedaan die zijn uitgegroeid tot langdurige interstatelijke oorlogen. TAC wordt regelmatig genoemd als een van de factoren die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van ASEAN als regionale veiligheids- en samenwerkingsgemeenschap. Tegelijkertijd wijzen onderzoekers erop dat ook economische verwevenheid, politieke dialoog en bredere geopolitieke ontwikkelingen hierbij een belangrijke rol hebben gespeeld.
Het TAC vormt daarnaast een belangrijk normatief fundament voor de ASEAN Political-Security Community (APSC), een van de drie pijlers van de ASEAN Community.
Toetreding van landen buiten ASEAN
Oorspronkelijk was het TAC uitsluitend bedoeld voor de ASEAN-lidstaten. Na wijzigingen van het verdrag werd toetreding ook mogelijk voor staten buiten Zuidoost-Azië en voor regionale organisaties. Inmiddels zijn onder meer de volgende partijen toegetreden:
- China;
- Japan;
- Zuid-Korea;
- India;
- Australië;
- Nieuw-Zeeland;
- Rusland;
- de Verenigde Staten;
- het Verenigd Koninkrijk;
- de Europese Unie.
Toetreding betekent niet dat deze landen lid worden van ASEAN. Wel verklaren zij zich bereid de fundamentele beginselen van het TAC te respecteren in hun betrekkingen met de ASEAN-lidstaten. Daarnaast is toetreding tot het TAC een formele voorwaarde voor deelname aan de East Asia Summit, een van de belangrijkste multilaterale overlegfora in de Indo-Pacifische regio.
Reageer op dit bericht