Wettelijk recht op een bankrekening: wat de Tweede Kamer besloot en wat je er in de praktijk aan hebt

Wat de Tweede Kamer precies heeft besloten

Het wetsvoorstel voegt een nieuw artikel toe aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, de Wwft. De kern: banken mogen een zakelijke rekening niet langer weigeren zonder deugdelijke onderbouwing en moeten bij afwijzing actief doorverwijzen naar een andere aanbieder. Het recht geldt voor alle rechtsvormen met een KvK-inschrijving, van eenmanszaak tot vereniging. Banken behouden de ruimte om rekeningen te weigeren bij een gegrond vermoeden van misbruik, maar de bewijslast verschuift.

Aan dit besluit ging een langere aanloop vooraf. Eind 2025 sloten MKB Nederland en werkgeversorganisatie VNO-NCW, samen met enkele andere organisaties, al een convenant met de bancaire sector. Daarin spraken partijen af de transparantie bij aanvragen te vergroten, duidelijkheid te bieden over afwijzingen en een hulppunt in te richten voor ondernemers die geweigerd worden. Banken verplichtten zich ook om een ondernemer die toch afgewezen wordt, via de Kamer van Koophandel door te verwijzen naar een andere aanbieder. De Tweede Kamer oordeelde dat deze vrijwillige afspraken onvoldoende zekerheid bieden en koos alsnog voor wettelijke verankering.

Hoe een anti-witwaswet een basisvoorziening blokkeerde

De Wwft is bedoeld om financiële criminaliteit te bestrijden. Dat doel is legitiem, maar de uitvoering heeft bijwerkingen gecreëerd die de wetgever niet had voorzien. Banken werden de afgelopen jaren zwaar beboet voor onvoldoende klantonderzoek, wat leidde tot een risico-averse houding: liever een rekening te veel weigeren dan een compliancerisico nemen. Het resultaat was een golf van weigeringen bij organisaties die inhoudelijk weinig risico vormen, maar procedureel complex zijn. Denk aan verenigingen zonder duidelijke UBO-structuur, holdingconstructies met meerdere lagen of stichtingen die door banken als hoog risico worden geclassificeerd.

MKB Nederland verwoordde de situatie treffend door te stellen dat het systeem voor goedwillende ondernemers was doorgeslagen. Niet criminelen, maar penningmeesters van sportclubs, DGA’s met een standaard holdingstructuur en bestuurders van appartementencomplexen liepen vast in procedures die voor hen niet waren ontworpen. Dat de Tweede Kamer uiteindelijk koos voor een wettelijk recht, is in dat licht minder een verrassing dan een bevestiging dat zelfregulering onvoldoende bleek.

Waar de praktijk nog achterblijft bij de wet

Een wet verandert de formele positie, maar niet de systemen, procedures en risicomodellen die banken dagelijks gebruiken. De rechtsvormen waar de wrijving het grootst is, zijn ook de rechtsvormen die het minst in het standaardprofiel van een bank passen: geen eenduidige UBO-structuur, weinig transacties, vrijwillig bestuur. Twee voorbeelden illustreren waarom het wettelijk recht weliswaar noodzakelijk is, maar voorlopig niet voldoende.

De VvE: verplicht een rekening, maar vaak geweigerd

Een Vereniging van Eigenaren is wettelijk verplicht een reservefonds aan te houden voor groot onderhoud aan het gebouw. Dat bedrag moet worden gestort op een rekening op naam van de VvE zelf, niet op een privérekening van de penningmeester. De verplichting is helder, de uitvoering minder. VvE’s kennen geen UBO in de klassieke zin, omdat alle appartementseigenaars gezamenlijk eigenaar zijn. Dat maakt standaard KYC-procedures lastig toepasbaar en leidt in de praktijk tot eindeloze extra checks.

De omvang van het probleem werd zichtbaar toen Vereniging Eigen Huis binnen één maand bijna 450 meldingen ontving van VvE’s die vastliepen bij het openen van een rekening. Bijna de helft van die VvE-besturen stuitte op grote obstakels en ongeveer een derde werd ronduit geweigerd. Sommige VvE’s probeerden het maandenlang en grepen uiteindelijk terug op een privérekening van een bestuurslid, een onwenselijke noodoplossing die financiële en juridische risico’s met zich meebrengt. Het nieuwe wettelijk recht verandert de formele positie van VvE’s, maar lost de procedurele complexiteit niet automatisch op.

De holding: acceptatiedrempels bij een volledig legale structuur

Een holdingstructuur is voor veel DGA’s de meest logische keuze om vermogen te scheiden van operationele risico’s. Toch behandelen banken een holding-BV met werkmaatschappij als een complexere klant, met bijbehorende kosten voor klantonderzoek en strengere acceptatiecriteria. Sommige aanbieders accepteerden tot voor kort geen holdingstructuren überhaupt.

Een concreet voorbeeld van de verschuivingen die gaande zijn: Knab kondigde in januari 2026 aan holdingstructuren toe te laten voor nieuwe klanten. Maar de voorwaarden zijn strikt: maximaal twee BV’s en één bestuurder die tevens 100 procent UBO is. Voor DGA’s met een iets complexere structuur, bijvoorbeeld met meerdere aandeelhouders of meer dan twee entiteiten, verandert er voorlopig weinig. De markt beweegt, maar langzamer dan de wetgeving suggereert.

Wat je nu al kunt doen

Het wettelijk recht biedt houvast, maar een bankrekening openen blijft een proces waarbij voorbereiding het verschil maakt. De volgende stappen verkleinen de kans op vertraging of afwijzing aanzienlijk:

• Zorg voor een actueel KvK-uittreksel: banken vragen dit standaard op bij elke aanvraag. Een verouderd uittreksel vertraagt de procedure direct. Controleer ook of alle bestuursleden correct en volledig staan ingeschreven, want afwijkingen leiden tot extra vragen.
• Breng de UBO-structuur vooraf in kaart: weet wie als Ultimate Beneficial Owner moet worden opgegeven en zorg dat geldige identiteitsbewijzen beschikbaar zijn. Bij VvE’s en informele verenigingen is een heldere beschrijving van de bestuursvorm en de ledenstructuur doorgaans voldoende om het klantonderzoek vlot te trekken.
• Kies een aanbieder die jouw rechtsvorm accepteert: niet elke bank werkt met alle rechtsvormen. Sommige banken accepteren geen VvE’s, andere wijzen holdingstructuren af of stellen aanvullende eisen. Controleer de acceptatievoorwaarden voordat je een aanvraag indient, zodat je geen weken verliest aan een traject dat bij voorbaat kansloos is.
• Documenteer de bedrijfsactiviteiten beknopt maar concreet: een korte omschrijving van wat de organisatie doet, welke geldstromen er zijn en waar die vandaan komen, versnelt het klantonderzoek aanzienlijk. Banken zijn wettelijk verplicht dit te controleren; wie dat werk deels zelf doet, neemt een drempel weg.
• Vraag bij afwijzing altijd om een schriftelijke onderbouwing: dat is na de wetswijziging een recht. De informatie die je ontvangt, helpt je bij een aanvraag elders gerichter te werk te gaan en voorkomt dat je opnieuw vastloopt op hetzelfde punt.

Wie deze stappen vooraf doorloopt, merkt dat een aanvraagprocedure in de meeste gevallen aanzienlijk soepeler verloopt. Voorbereiding verkort doorlooptijden en vermindert de kans dat een aanvraag strandt op ontbrekende informatie.

Wet of niet, de structurele vraag blijft

Een wettelijk recht op een bankrekening is een belangrijke stap, maar geen eindpunt. De onderliggende spanning tussen compliancevereisten en toegankelijkheid van financiële diensten is niet met één wetsartikel opgelost. Banken moeten hun processen aanpassen, toezichthouders moeten de nieuwe spelregels handhaven en organisaties moeten weten waar ze staan als een aanvraag alsnog strandt. Dat vraagt om meer dan wetgeving alleen: het vraagt om bancaire processen die zijn ingericht op de realiteit van diverse rechtsvormen, in plaats van op een standaardprocedure die voor veel van hen niet past.

Voor bestuurders van VvE’s, DGA’s met een holdingstructuur en andere organisaties die in het verleden bot vingen, biedt de wetswijziging in elk geval één concreet voordeel. Ze staan nu sterker als ze om een toelichting vragen, en de druk op banken om hun acceptatiebeleid te herzien is formeel verankerd. Of dat in de dagelijkse praktijk snel voelbaar wordt, zal de komende maanden moeten blijken.